پیش‌درآمدی بر انسان‌شناسی دندان

دندان‌ها از دیرباز تاکنون مورد توجه و علاقه بشر بوده‌اند؛ از آن هنگام که یونانیان باستان و کالبدشناسان رنسانس به توصیف آنان پرداختند، تا امروز که در برخوردهای اجتماعی خود به لبخندهای دندان‌نما و سپیدی دندان‌های دیگران توجه می‌کنیم. نیاکان باستانی ما همچون خودمان از درد دندان به خود پیچیده‌اند و نه تنها اثری از هرچه خورده‌اند بلکه ردپای ژنتیکی‌شان را هم در این جعبه‌سیاه‌های کوچک جسمشان برجای گذاشته‌اند. باستان‌شناسان و انسان‌شناسان چند دهه است که در جهان، دندان‌ها را به منظور واکاوی سلامت، رشد، تغذیه و ارتباطات خویشاوندی و جمعیتی مطالعه و ریخت‌شناسی، ساییدگی‌ها، پوسیدگی‌ها و بیماری‌های دندانی را به تفصیل مطالعه کرده‌اند. این شاخه از انسان‌شناسی زیستی که انسان‌شناسی دندان نامیده می‌شود، تاکنون بویژه در جنبه ریخت‌شناسانه خود در باستان‌شناسی ایران مغفول بوده و از پیشرفت‌های دندان‌پزشکان و پزشکان قانونی در این حیطه جا مانده است. اثر حاضر، کوششی است مقدماتی برای آشنایی جامعه باستان‌شناسی ایران با انسان‌شناسی دندان که در این راستا، پس از معرفی بافت، آناتومی دندان، نام‌گذاری و شماره‌گذاری آن‌ها، تاریخ جامعی از سیر مطالعات دندان در جهان و ایران ارائه می‌دهد و با رهیافت‌هایی کاربردی جهت شناسایی و پژوهش در بیماری‌ها و ریخت‌شناسی به پایان می‌رسد. شالوده این اثر، تاکید بر رویکردهای میان‌رشته‌ای و امید آن، گشودن افق‌هایی است برای فراتر رفتن از مقدمات و درک اهمیت تحقیقات پیشرفته و به‌روز بر دندان‌ها به مثابه نقطه درهم‌تنیدگی جسم و فرهنگ انسان.